Ajan tabanlı yapay zeka nedir?
Ajan tabanlı yapay zeka (agentic AI), yapay zeka sistemlerinin yalnız cevap üretmek yerine hedef belirleyip plan yaptığı, araç kullandığı ve çok adımlı işleri sınırlı insan müdahalesiyle yürüttüğü bir yaklaşımdır. Tek bir ajanı değil, ajanların, araçların, izinlerin ve insan onay noktalarının birlikte tasarlandığı sistemi anlatır.
Tanım
Ajan tabanlı yapay zeka (agentic AI), yapay zeka sistemlerinin yalnız cevap üretmek yerine hedef belirleyip plan yaptığı, araç kullandığı ve çok adımlı işleri sınırlı insan müdahalesiyle yürüttüğü bir yaklaşımdır.
Ajan tabanlı yapay zeka nasıl çalışır?
Bir iş, birkaç yapay zeka ajanına bölünür. Örneğin bir ajan gelen talebi sınıflandırır, ikincisi ilgili belgeleri bulur, üçüncüsü sistemde işlem yapar. Her ajanın erişebileceği araçlar ve veriler tanımlıdır; araç bağlantıları için MCP gibi standartlar kullanılır. Kritik kararlarda akış durur ve bir insanın onayını bekler. Her adım kayıt altına alınır, böylece bir sonucun neden öyle çıktığı sonradan incelenebilir.
Ne zaman uygundur?
Girdisi her seferinde farklı, birden çok sisteme dokunan ve bugün bir çalışanın muhakemesiyle yürüyen süreçlerde: tedarikçi yazışmalarının yönetimi, müşteri şikâyetlerinin çözümü, satış tekliflerinin hazırlanması. Adımları baştan belli işlerde klasik RPA veya iş akışı otomasyonu daha ucuz ve öngörülebilirdir. Küçük ve ölçülebilir bir süreçle başlayıp kapsamı adım adım büyütmek riski azaltır.
Türkiye bağlamında yönetişim
Ajanlar kişisel veriye eriştiği ve işlem yaptığı için yetki sınırları, kayıt tutma ve insan onayı noktaları KVKK ve iç denetim açısından belgelenmelidir. AB’ye hizmet veren şirketler AB Yapay Zeka Yasası yükümlülüklerini de değerlendirmelidir. Bu kuralların bütünü yapay zeka yönetişimi kapsamındadır.
İlgili terimler
- Yapay zeka ajanıYapay zeka ajanı, bir hedefi gerçekleştirmek için hangi adımları atacağına bir dil modeliyle kendisi karar veren ve araçları (API, veritabanı, e-posta) kullanarak bu adımları uygulayan bir yazılımdır.
- MCP (Model Context Protocol)MCP (Model Context Protocol), yapay zeka uygulamalarını araçlara, veri kaynaklarına ve iş sistemlerine standart bir yolla bağlamak için Anthropic'in Kasım 2024'te tanıttığı açık bir protokoldür.
- RPA (Robotik Süreç Otomasyonu)RPA (Robotic Process Automation, robotik süreç otomasyonu), bir yazılım robotunun insan gibi ekranlara tıklayıp veri girerek kurallı ve tekrarlayan işleri yapmasını sağlayan bir otomasyon yöntemidir.
- Yapay zeka yönetişimiYapay zeka yönetişimi, bir kurumun yapay zeka sistemlerini nasıl seçeceğini, kullanacağını, denetleyeceğini ve risklerini nasıl yöneteceğini belirleyen politika, rol ve süreçlerin bütünüdür.
- LLM (Büyük Dil Modeli)LLM (Large Language Model, büyük dil modeli), çok büyük metin verisiyle eğitilmiş ve bir metnin devamını tahmin ederek soru cevaplayan, özetleyen, çeviren ve yazan bir yapay zeka modelidir.
Sık sorulan sorular
Agentic AI ile yapay zeka ajanı aynı şey mi?
Yakın ama aynı değil. Yapay zeka ajanı tek bir yazılım bileşenidir. Agentic AI, bu ajanların iş süreçlerine yerleştirildiği, birbirine iş devrettiği ve yetkilerinin yönetildiği genel yaklaşımı anlatır.
Agentic AI RPA'nın yerini alır mı?
Tamamen değil. RPA kurallı ve sabit adımlı işlerde öngörülebilir kalır. Ajan tabanlı sistemler, belirsiz girdilerle karar verilmesi gereken adımları üstlenir. Pratikte ikisi aynı süreçte birlikte çalışır.
Dönüşümünüzü birlikte konuşalım
Hangi işin her hafta tekrarlandığını anlatın. Otomasyona değip değmeyeceğini açıkça söyleyelim.
Nasıl başlıyoruz?
- Ücretsiz ilk görüşmeSorunu ve hedefi birlikte netleştiriyoruz.
- 2 haftalık keşif programıVeriye, sürece ve araçlara bakıp nereden başlanacağını belirliyoruz.
- Yazılı teklifKapsamı, mimariyi ve takvimi yazılı olarak sunuyoruz.